'RiP: a remix manifesto': Het mashup-interview

Rip: a remix manifesto is een dolle documentaire over het samplen van muziek in het digitale tijdperk en de daarmee gelinkte problemen met auteursrechten, feat. mashupfenomeen Girl Talk.

Lees het volledige artikel en bekijk de trailer op focusknack.be.

Wij legden enkele vragen over deze heikele kwestie voor aan onze Belgische mixmasters DJ Bobby Ewing (Shameboy; Discobar Galaxie) en de immer sympathieke King DJ 4T4 (’t Hof van Commerce; Ultrasonic). Via het programma Hang The DJ op Studio Brussel waren ze een tijdje terug (samen met 2manyDJs) minstens gedeeltelijk mee verantwoordelijk voor de mashup-hype in België.

-Moet het maken en draaien van mashups (zonder vergoeding van de artiest in kwestie) gezien worden als reclame of eerder als broodroof?
-King DJ (4T4): Het hangt er van af wat ermee gedaan wordt natuurlijk. Voor eigen gebruik of distributie in beperkte kring lijkt het me geen probleem. Soms is het inderdaad heel goede promo.
-Bobby Ewing: Het blijft een moeilijke discussie, maar dit is de essentie: zolang het om een DJ-tool gaat, is het ok. Van zodra je als DJ geld begint te verdienen op de rug van de artiest vind ik het verkeerd.

Als artiest kan je je moeilijk verzetten tegen het maken van mashups. Eens je een plaat uitgebracht hebt kan je niet meer bepalen wie je plaat draait en welke andere plaat hij of zij eronder mixt. Je kan je evenmin verzetten tegen iemand die in zijn studio aan de slag gaat met je track. Maar vanaf het ogenblik dat iemand een mashup effectief zwaar begint te verkopen, en er geld mee gaat verdienen, wordt het een andere zaak. In principe moet het geld terugvloeien naar de originele artiest, eventueel met een bewerkingscredit voor de remixer.

Maar het is zeker ook een vorm van reclame. Veel artiesten worden maar wat graag “illegaal” onder handen genomen door een grote naam om zo via de underground gehypet te worden. Sommige artiesten stimuleren dit door instrumentale versies en acapella’s op hun CD te zetten, gewoon om de remixers een tool in handen te geven.

Via de huidige blogcultuur is alles wel in een stroomversnelling terechtgekomen en gaan tracks en remixes vaak een eigen leven leiden. Je moet het leren loslaten. Met wat geluk wordt één van jouw tracks wel een hype op een aantal blogs, waardoor je in geen tijd honderdduizend mensen bereikt. Daar zul je als artiest niet onmiddellijk rijk van worden, maar het kan je qua naambekendheid (en dus qua optredens) enorm vooruit helpen.

-Hoe zit het in België met de regels daaromtrent?
-4T: Dat valt hier absoluut NIET mee. Maar dat de regelgevers weinig van muziek kennen heeft zo zijn voordelen. Zelfs de meest progressieve Sabam-medewerker denkt bij alternatieve muziek aan U2! (lacht)
-Bobby Ewing: Wat zijn die regels? Persoonlijk hanteer ik een eerlijk principe. Voor onze radioshow (Discobar Galaxie On The Radiow – Stubru, vrijdag van 20 tot 22u) maak ik geen mashups, maar ‘edits’, d.w.z. ik knip en herarrangeer sommige platen om ze mooier in elkaar te laten overvloeien. Volgens het boekje mag dat niet, maar ik doe het louter uit esthetische overwegingen. Ik geef altijd de originele auteur aan, dus ieder krijgt waar hij recht op heeft.

-Zondigen jullie zelf wel eens tegen de officiële regels hieromtrent?
-4T: Enkel in beperkte mate...
-Bobby Ewing: Er blijft ergens een grijze zone die altijd al bestaan heeft. In mijn platenkast staan ook white labels van remixen of edits die niet officieel zijn goedgekeurd. Maar in de meeste gevallen heb ik de originele track ooit wel officieel aangekocht.

-It ain’t a crime if you don’t get caught?
-4T: Dat hangt een beetje van de schaal af.
-Bobby Ewing: Ik ga daar niet mee akkoord. Dat is net de problematiek van de huidige downloadcultuur. Het is en blijft diefstal. Dat jonge kids niet de moeite doen om iets legaal te downloaden, begrijp ik, maar als volwassene zou je toch beter moeten weten. Als daardoor de festivaltickets duurder worden volgt er luid protest, maar ondertussen lopen ze wel rond met een iPod met 200 GB aan muziek waar ze nooit voor betaald hebben. Ach, dat probleem is eigenlijk veel erger dan die paar DJ’s die af en toe een niet goedgekeurde remix maken…

-Hebben jullie ooit een boete gehad wegens ongeoorloofd gebruik van een sample?
-4T: Ja, met ’t Hof (van Commerce) hadden we ooit een sample gebruikt van Battlestar Galactica. Maar we hebben het ‘in der minne’ kunnen regelen. (lacht)
-Bobby Ewing: Ik niet, omdat ik altijd aangeef welke originele tracks ik gedraaid heb, de rechthebbenden krijgen dus altijd eerlijk hun centjes.

Maar qua boetes hebben we in België nog het fenomeen Sabam, de enige organisatie in de wereld die DJ’s een licentie aan hun been lapt.

Probeer het te begrijpen: alle DJ’s (zowel de pro’s als zij die 2x per jaar in een jeugdhuis een CD’tje durven opleggen) moeten een DJ-licentie van €250 per jaar betalen, als ze nummers draaien die niet op de ‘originele drager’ staan. (Heb je dus 4 CD’s van pakweg Depeche Mode, en je besluit de beste tracks op een compilatie te branden, moet je 250 euro betalen aan Sabam, nvdr.) Voor Sabam maakt het niks uit of die tracks illegaal gedownload zijn of niet, je moet betalen. Moest ik nu mijn laptop meenemen, hoef ik die belasting weer NIET te betalen, want dan staat ie op de originele drager, nl. mijn harde schijf. Totaal absurd!

Dit is een mooi voorbeeld van de wetgeving die achterhaald is, en de paniekerige manier waarop men het verlies aan inkomsten door downloaden probeert te compenseren. Helaas bestraft men zo de verkeerde mensen.

-Conclusie?
-4T: De manier waarop auteursrechten behandeld en beschermd worden is inderdaad erg achterhaald. Dit kan zo opgelost worden dat het voor iedereen voordelig is. Sommige organisaties blijven echter halsstarrig vasthouden aan hopeloos verouderde regelingen. Dat, en ENKEL dat, is de reden waarom veel creatieve mensen tegenwoordig wel verplicht worden om het dan maar illegaal te doen.

Bijvoorbeeld: om een nummer te samplen moet je eerst goedkeuring krijgen en een (meestal erg hoge) voorschot betalen. Heb je al dat werk gedaan en betaald, kan het zijn dat het toch nog wordt afgekeurd. Al dat werk voor niets, en überhaupt nog eens je geld kwijt ook. Iets naspelen (een cover dus) mag dan wel en is ook altijd veel goedkoper, zelfs al hoor je geen verschil met het origineel. Begrijpe wie begrijpen kan. Het zou effectiever zijn moest je altijd toestemming krijgen om een sample te gebruiken, zolang je er maar voor betaalt..

-Bobby Ewing: Het fenomeen van de mashups is ondertussen trouwens redelijk achterhaald, er was een tijd dat ze je er letterlijk mee rond de oren sloegen, maar dat werd al snel vervelend. Een pijnlijk nevenverschijnsel van de huidige technologie is ook dat iedereen plots denkt mashups te kunnen maken, zonder te beseffen dat het eigenlijk een kunst is. De echte goeie, zoals die van Soulwax (die de lat heel hoog hebben gelegd), zijn muzikaal erg goeie vondsten, die zowel qua toonaard, qua ritme en qua vibe bijeen passen, zodat ze eigenlijk op zich een compleet nieuwe track vormen. Maar zoals gezegd, af en toe komt er nog eens een leuke mashup langs, maar het fenomeen van ‘drie tracks tegelijk’ is wat voorbijgewaaid. Gelukkig maar!



Zeg dat Zigi het gezegd heeft.